Ko te Whakawakanga whakamutunga [he whakawa mutungakore]

130 te kooti o te ao

I te mutunga o te ao, ka huihuia e te Atua nga tangata ora katoa me te hunga mate ki mua i te torona o te Karaiti i te rangi mo te whakawa. Ko te hunga tika ka whiwhi i te kororia mutungakore, ko te hunga kino ka whakahengia i roto i te roto ahi. I roto i te Karaiti ka mahia e te Ariki he tikanga atawhai, he tika mo te katoa, tae atu ki te hunga kihai nei i whakapono ki te rongopai i to ratou matenga. (Mātiu 25,31-32; Nga Mahi 24,15; Hone 5,28-29; Apokalupo 20,11:15; 1. Timotiiti 2,3-tekau ma ono; 2. Petrus 3,9; Nga Mahi a nga Apotoro 10,43; Hoani 12,32; 1. Koriniti 15,22-28o).

Te whakawa o te ao

»Kei te haere mai te kooti! Kei te haere mai te whakawakanga! Ripeneta inaianei, ka haere ranei koe ki te reinga. » Ranei kua rongo ratou i etahi "kaikauwhau i nga huarahi" e whakaohooho ana i enei kupu e whakamatau ana i nga taangata ki te whakamatau i a te Karaiti ki te mahi. Ranei, kua kite pea koe i taua momo tangata e whakaitihia ana i nga kiriata ma te ahua maudlin.

Mahalo kaore tenei i te tawhiti atu i te ahua o te "whakawa mutunga" na nga Karaitiana i whakapono i roto i nga rau tau, ina koa i nga tau o Waimea. Ka taea e koe te kite i nga whakairo me nga peita e whakaatu ana i te hunga tika e tutaki ana ki a te Karaiti me te hunga hara i toia ana e nga rewera.

Ko enei pikitia o te Whakawa Whakamutunga, ko te whakataunga mo te mutunga mutungakore, i ahu mai i nga korero o te Kawana Hou mo tera. Ko te Whakawa Tuarua ko te wahanga o te whakaakoranga o "nga mea whakamutunga" - te hokinga mai o Ihu Karaiti, te aranga o te hunga tika me te he, te mutunga o te ao kino o tenei wa, ka whakakapi e te rangatiratanga kororia o te Atua.

Te parau ra te Bibilia e ua riro te haavaraa ei oroa hanahana no te mau taata atoa i ora na, mai ta te mau parau a Iesu e haapapu ra: “Te parau atu nei râ vau ia outou, Ia tae i te haavaraa, e faaite mai te taata i te mau parau faufaa ore atoa ta ratou e parau ra. . E tiahia oe i ta oe parau, e e faahapahia oe i ta oe parau.” (Mataio 12,36-37o).

Ko te kupu Kariki mo te "kooti" i whakamahia i roto i nga waahanga o te Kawana Hou, ko te raru, no reira ka puta mai te kupu "raru". Ko te Krisis e pa ana ki tetahi waa me nga ahuatanga ka whakatauhia he whakatau mo tetahi atu ranei. I tenei tikanga, ko te raru he tohu i roto i te ao o te tangata, o te ao ranei. Ko te Krisis e tohu ana mo te mahi a te Atua, ko te Karaiti ranei te kaiwhakawa o te ao i te ra e kiia ana ko te Whakamutunga Whakamutunga, ko te ra whakawa ranei, ko te korero ranei mo te timatanga o te "whakawa mutunga".

Ua haapoto Iesu i te haavaraa no a muri a‘e o te hopea o te feia parau-tia e te feia ino: “Eiaha e maere i te reira; Te fatata mai nei hoi te hora e faaroo ai te feia atoa i roto i te apoo ra i to ’na reo, e te feia i rave i te maitai ra, e tia mai ïa i te tia-faahou-raa o te ora; 5,28).

Ua faataa atoa Iesu i te huru o te Haavaraa Hopea na roto i te hoê hoho‘a taipe mai te faataa-ê-raa i te mamoe i te puaaniho: “E teie nei, ia tae mai te Tamaiti a te taata ma to ’na hanahana, e te mau melahi atoa ra, ei reira oia e parahi ai i nia i to ’na terono hanahana; a ka huihuia nga iwi katoa ki tona aroaro. E na ’na e faataa ia ratou te tahi i te tahi, mai te tiai mamoe e faataa i te mamoe i te puaaniho, e tuu hoi i te mamoe i to ’na rima atau, e te puaaniho i to ’na pae aui.” ( Mataio 25,31-33o).

E faaroo te mamoe i to ’na atau i to ’na haamaitairaa na roto i teie mau parau: “Haere mai, e te feia i haamaitaihia e tau Metua, e parahi i te basileia i haapaohia no outou mai te hamaniraa mai â o teie nei ao!” (v. 34). Ko nga koati i te taha maui ka korero ano mo to ratou mutunga: "Katahi ia ka mea ki te hunga i te taha maui, Mawehe atu i ahau, e te hunga kua oti te kanga, ki te ahi ka tonu, kua rite mo te rewera ratou ko ana anahera!" (v. 41).

Ko tenei ahuatanga o nga roopu e rua e homai ana i te maia ki te hunga tika me te turaki i te hunga kino ki roto i te wa o te raru motuhake: "E mohio ana te Ariki ki te whakaora i te hunga tika i roto i te whakamatautauranga, engari ki te pupuri i te hunga kino hei whiu ia ratou i te ra whakawa" (2. Petrus 2,9).

Te faahiti atoa ra o Paulo i teie na mahana haavaraa e piti, ma te pii i te reira “te mahana o te riri, e faaitehia mai ai ta ’na haavaraa tia.” ( Roma 2,5). Te na ô ra oia: «O te Atua, o te horoa mai i te ora mure ore i te taata atoa ia au i ta ’na ra mau ohipa, i te imi i te hanahana, te tura, e te ora mure ore; Area te haama e te riri i nia i te feia mârô e tei ore i haapao i te parau mau, o tei haapao râ i te parau-tia ore ra.” ( irava 6-8 ).

Ko enei waahanga o te Paipera e wehewehe ana i te maatauranga o te Whakamatau Tuarua me te Whakamutunga ranei i nga waahanga ngawari. He ahuatanga tetahi-ahuatanga ranei; i reira te hunga kua hokona i roto i a te Karaiti, me nga mea kaore e utua ana e ngaro. He maha nga waahanga o te Wahanga Hou e pa ana ki tenei
"Te whakawa whakamutunga" he waa me te ahuatanga kaore e taea e tetahi te mawhiti. Mahalo ko te huarahi pai ki te tiki reka i tenei wa kei te heke mai ko te kii i etahi waahanga ka korerohia.

Ko nga Hiperu e korero ana mo te whakawakanga he raruraru ka pa ki nga tangata katoa. Te feia i roto i te Mesia, o tei faaorahia na roto i ta ’na ohipa faaora, e noaa ïa ia ratou ta ratou utua: “E mai te taata i haapaohia e pohe hoê a‘e; e ore oia e fa mai i te piti o te taime no te hara, ei ora râ i te feia e tiai ia ’na ra.” (Hebera 9,27-28o).

Te mau taata i faaorahia, tei faarirohia ei taata parau-ti‘a na roto i Ta’na ohipa faaoraraa, eiaha e mata‘u i te Haavaraa Hopea. Te haapapu ra Ioane i ta ’na mau taata taio e: “Teie te [here] tia roa ia tatou nei, ia tiaturi tatou i te mahana haavaraa; he rite hoki ki a ia tatou i tenei ao. Kare he wehi i roto i te aroha» (1. Johannes 4,17). Ko te hunga no te Karaiti ka whiwhi ratou i te utu mutungakore. Ka pa te kino ki to ratou mate. "He pera ano te rangi onaianei me te whenua, ka waiho mo te ahi i taua kupu ano, he mea rongoa mo te ra whakawa, mo te whakawakanga o nga tangata karakiakore."2. Petrus 3,7).

Ko ta maatau korero e kii ana "kei roto i a te Ariki te mahi atawhai a te Ariki, mo te katoa, tae atu ki era kaore nei i whakapono ki te rongopai i te mate." Kaore matou e kii ana he pehea te whakarite a te Atua ki tera mea, engari ko nga mea katoa, na te mahi whakaora a te Karaiti ka rite ki nga mea kua ora.

I whakaatu a Ihu ano i nga waahi maha i te wa o tana mahi i runga i te ao ka tiakina te hunga mate-kore-rongopai, ka whai waahi ki te ora. I penei tana korero ma te kii ka manakohia nga taangata o etahi taone nui ki te kooti ka rite ki nga taone o Hura i kauwhau ai ia:

Aue, te mate mou, e Korahina! Aue, te mate mou, e Petahaira! … Area to Turia e to Sidona i te haavaraa, e mama i to orua.” (Luka 10,13-14). “E tia mai te taata no Nineve i te haavaraa hopea e teie nei u‘i e e faahapa ia ratou... E tia mai te arii vahine no apatoa [tei haere mai e faaroo ia Solomona] i te haavaraa hopea e teie nei ui e e faahapa ia ratou” ( Matiu 12,41-42o).

Anei nga taangata mai i nga taone tawhito - Taira, Hairona, Nineveh - kaore nei i whai waahi ki te whakarongo ki te rongopai, ki te mohio ranei ki ta te Karaiti whakaoranga. Engari ka kitea te whakatau, a ma te tu ki mua i to ratou Kaiwhakaora, ka tukuna e ratau he whiu ki te hunga kua paopao ki a ia i tenei ao.

Ko Ihu ano hoki e kii ana i nga taone o Horoma me Komora - nga whakatauki mo tetahi moepuku kino - ka kitea e te whakawa te nuinga o nga taangata i Huria i ako ai a Ihu. Hei whakakapi i te horopaki e pa ana ki te korero a Ihu, me pehea e whakaatu ai a Hura i te hara o enei taone e rua me nga putanga o te ao mo a raatau mahi:

“O te mau melahi atoa ra, o tei ore i tapea i to ratou tiaraa i nia i te ra‘i ra, ua faarue râ i to ratou parahiraa, ua tapea maite oia i roto i te pouri e te tapearaa mure ore no te haavaraa i taua mahana rahi ra. Oia atoa Sodoma, e Gomora, e te mau oire rii e ati a‘e, o tei faaturi e te pee i te tahi atu mau taata, ua faarirohia ïa ei hi‘oraa e te mauiui i te auahi mure ore.” ( Iuda 6-7 ).

Engari e korero ana a Ihu mo nga pa i te whakawakanga kei te haere mai. “Oia mau ta ’u e parau atu ia outou nei, E mama to te fenua o Sodoma e o Gomora i te mahana haavaraa i to teie nei oire [oia hoi te mau oire aore i farii i te mau pǐpǐ].” (Mataio. 10,15).

No reira ka tohu pea ko nga kaupapa o te Whakawa Whakamutunga, Whakawa Tuarua ranei kaore e tino rite ki nga mea kua whakaaetia e nga Karaitiana maha. Ko te tohunga nui i whakahoutia o mua, ko Shirley C. Guthrie, e kii ana kia pai ta tatou whakaaro mo tenei kaupapa raru.

Ko te tuatahi i whakaaro ko nga Karaitiana ka whakaarohia e ratou te mutunga o te korero, kaua e mataku, kaua hoki e tarai te whakapae mo wai ko wai "roto" ranei "haere ki runga", ko wai ranei ka "waho" me "heke iho". Ko te whakaaro e mauruuru ana, e koa ana ka taea e tatou te titiro whakamua i te wa e kaha ana te Kaihanga, Whakakahu, Kaaora me te Kaiwhakaora, kia kotahi tonu te waa - ina ka tau te whakawa mo te he, te aroha ki te mauahara me te mauahara, te rangimarie I runga i te riri, te tangata ki runga i te tino tangata, ka kaha te rangatiratanga o te Atua ki nga mana o te pouri. Ko te Whakataunga whakamutunga e kore e whakaekea ki te ao, engari hei painga mo te ao. He rongo pai tenei kaore anake mo te Karaitiana, engari mo te katoa!

Oia mau, o te reira ïa te mau mea hopea, e tae noa ’tu i te haavaraa hopea aore ra te haavaraa mure ore: Te upootiaraa o te Atua aroha i nia i te mau mea atoa e haafifi ra i to ’na aroha mure ore. No reira te aposetolo Paulo i parau ai e: “I muri a‘e i te hopea ra, ia tuu atu oia i te basileia i te Atua ra te Metua, i muri a‘e i to ’na haamouraa i te mau faatereraa atoa, e te mana, e te mana atoa. Kua takoto hoki te tikanga kia waiho ia hei kingi, kia meinga ra ano e te Atua nga hoariri katoa ki raro i ona waewae. Ko te hoariri whakamutunga ka whakangaromia ko te mate» (1. Koriniti 15,24-26o).

Tei riro ei haava i te Haavaraa hopea o te feia i faarirohia e te Mesia ei feia parau-tia e te feia hara, o Iesu Mesia ra, o tei horoa i to ’na ora ei hoo no te taata atoa. “E ore hoi te Metua e haava i te taata,” ta Iesu ïa i parau, “ua tuu râ i te mau haavaraa atoa i te Tamaiti.” (Ioane 5,22).

Ko te kaiwhakawa i te hunga tika, ehara i te rongopai me te hunga kino, ko ia te tangata i tuku i tona ora kia ora ai etahi. Ko Ihu Karaiti kua oti te whakawa i te hara me te hara. Ehara tenei i te mea ka taea e te hunga e whakakahore ana i a te Karaiti te karo i te whiu kua pa ki a ratau ake whakatau. Ko te ahua o te kaiwhakawa atawhai, a Ihu Karaiti, e kii ana kia hiahia ia kia whiwhi nga tangata katoa ki te ora tonu - ka tukuna e ia ki te hunga e whakapono ana ki a ia.

Ko te hunga kua karangahia i roto i a te Karaiti - ka "whiriwhiri" na te kowhiringa a te Karaiti - ka taea e ratou te whakawa me te maia, ma te mohio ka ora to ratou whakaoranga. Ko te hunga kaore i rongohia - ko te hunga kaore nei i whai waahi ki te whakarongo ki te rongopai me te whakapono ki a te Karaiti, kua kitea e te Ariki kua whakaritea maana. Ko te whakawakanga he wa hari mo nga taangata katoa, na te mea ka uru ki te kororia o te rangatiratanga mutungakore o te Atua kaore he mea engari ko te pai ake tonu atu ka mau.

na Paul Kroll

8 Shirley C. Guthrie, Christian Doctrine, Revised Edition (Westminster/John Knox Press: Lousville, Kentucky, 1994), api 387.

Te houhanga rongo

Ko te whakaaro o te ao katoa ka ora nga wairua katoa, ahakoa he tangata, he anahera, he rewera ranei, ma te aroha noa o te Atua. Te parau nei te tahi mau taata faaroo i te haapiiraa Taraehara e, e ere te tatarahaparaa i te Atua e te faaroo i te Mesia ra ia Iesu. He maha nga whakapono ki te taraehara o te ao katoa e whakakahore ana i te whakaakoranga o te Toru tahi, a he tokomaha o ratou he Unitarians.

Taa ê atu i te taraehara na te ao atoa nei, te parau ra te Bibilia no nia i te mau “mamoe” e tomo i roto i te basileia o te Atua e te mau “koo” e tomo i roto i te utua mure ore (Mataio 2).5,46). Eita te aroha o te Atua e faahepo ia tatou ia pee. Ko nga tangata katoa i whiriwhiria i roto ia Ihu Karaiti, ko ia te tangata i whiriwhiria e te Atua mo tatou, engari ehara i te mea ka whakaae nga tangata katoa ki te homaitanga a te Atua. Te hinaaro nei te Atua ia tae mai te mau taata atoa i te tatarahapa, tera râ, ua hamani Oia e ua hoo mai i te taata no te autaea‘eraa mau ia’na, e e ore roa te auhoaraa mau e riro ei taatiraa faahepohia. Te faaite ra te Bibilia e e tamau noa te tahi mau taata i te patoi i te aroha o te Atua.


pdfKo te Whakawakanga whakamutunga [he whakawa mutungakore]