Taonga-korero tuku iho

135 Huu Tana

Ko te krero (Credo, no te reo Latina "E whakapono ana ahau") he whakaraapopototanga o nga whakapono. Te hinaaro nei oia e tai‘o i te mau parau mau faufaa, e haamaramarama i te mau parau haapiiraa, e faataa ê i te parau mau i te hape. I te nuinga o te wa ka tuhia kia ngawari te maumahara. He maha nga waahanga i roto i te Paipera he ahua o nga whakapono. Na ka whakamahia e Ihu te kaupapa i runga i 5. Mose 6,4-9, hei whakapono. Ka hanga e Paul nga korero ngawari, rite ki te whakapono 1. Koriniti 8,6; 12,3 me te 15,3-4. hoki 1. Timotiiti 3,16 homai he hiro'a i roto i te puka kaha tightened.

I te horahanga o te Hahi tuatahi, ka puta te hiahia mo tetahi whakapono okawa e mohio ai te hunga whakapono ki nga whakaakoranga tino nui o ta ratou karakia. Ko te ingoa o te Apostles 'Creed, ehara i te mea na nga apotoro tuatahi i tuhituhi, engari no te mea he whakapoto tika i nga whakaakoranga a nga apotoro. Ko nga Matua o te Hahi ko Tertullian, Augustin me etahi atu he ahua rereke nga korero o te Whakapono a nga Apotoro; Ko te tuhinga o te pirminus (tata ki te 750) i tangohia hei ahua paerewa.

A rahi noa ’i te Ekalesia, ua rahi atoa te mau titoreraa, e ua tia i te mau Kerisetiano matamua ia haamaramarama i te mau otia o to ratou faaroo. I te timatanga 4. I te rau tau 325, i mua i te whakaturangatanga o te pukapuka o te Kawenata Hou, ka puta he tautohetohe mo te atuatanga o te Karaiti. No te haamaramarama i teie uiraa, na roto i te aniraa a te Emepera Constantin, ua putuputu te mau epikopo no te mau vahi atoa o te Hau emepera Roma i Nicée i te matahiti 381. Ua papai ratou i to ratou mana‘o i roto i te parau i parauhia Creed of Nicaea. I te tau ka hui ano tetahi atu Hinota ki Constantinople, i reira ka whakatikatikahia te Whakaaetanga Nicene me te whakawhanui kia uru ki etahi waahanga. Ko te ingoa o tenei putanga ko Nicene Constantinople, he poto ranei a Nicene Creed.

I nga rautau e whai ake nei, ka hui nga rangatira o te hahi ki te taone nui o Chalcedon hei tohutohu, i roto i era atu mea, mo te natura o te Atua me te tangata. I kitea e ratau tetahi tauira mo ratau e whakapono ana he rite ki te rongopai, ki te haahiatanga mo nga apotoro. E kiia ana ko te whakamaramatanga a te Karaitiana mo te maaramatanga o te Chalcedony, o te maatatatatau ranei.

Heoi, ko nga tarutaru ano hoki he tauira, he matatini, he uaua, me etahi wa e rite ana ki te "Karaipiture Tapu." Mena ka whakamahia tika, maatau ano e whakarato te turanga kaiwhakaako kua tiakina, tiakina te maakete o te Paipera tika kia hangai ki te oranga o te whare karakia. Ko nga tohu e toru e whai ake nei e mohiotia ana i waenga i nga Karaitiana he karaipiture me te hanganga o te Karaitiana pono (orthodoxy).


The Nicene Creed (381 AD)

Te ti'aturi nei tatou i te hoê Atua, te Metua, te Mana Hope, tei hamani i te ra'i e te fenua, te mau mea atoa e ite-ore-hia. Ki te Ariki, a Ihu Karaiti, te Tama kotahi a te Atua, i whanau mai e te Matua i mua i nga wa katoa, he marama mai i te marama, he Atua pono na te Atua pono, whanau mai, kaore i hanga, he mahinga me te Matua, na roto mai nei nga mea katoa i a, huri noa ki a tatou nga tangata a mo ta tatou whakaoranga mai i te rangi ka riro he kikokiko no te Wairua Tapu, me te wahine Meri, me te tangata, i ripekatia hoki mo matou i raro ia Ponotio Pirato ka paahitia, i tanumia, ka ara ano i te toru o nga ra e ai ki nga karaipiture ka haere ki te rangi ka hoki Kei te noho te ringa matau o te papa ka hoki mai ano ki te rangatiratanga ki te whakawa i te hunga ora me nga tupapaku kaore e mutu tona rangatiratanga.
Ki te Wairua Tapu, te Ariki me te kaiwhakaora ora e ahu mai ana i te Matua, e koropiko ana, e whakakororia ana i te taha o te Matua me te Tama, e korero nei na nga poropiti.
i; ki tetahi hahi tapu me te katote [katoa-piri] me te hahi apotoro. Te fa‘i nei tatou i te hoê bapetizoraa no te faaore i te mau hara; Kei te tatari tatou mo te aranga o te hunga mate me te ora o te ao kei te heke mai. Amene.
(He mea whakahua mai i a JND Kelly, Nga Whakapumau Karaitiana Tawhito, Göttingen 1993)


Te Whakapono a nga Apotoro (tata ki te 700 AD)

Te ti'aturi nei au i te Atua, te Metua, te Mana Hope, te Tumu Nui o te Ra'io te Ra. Ki a Ihu Karaiti hoki, ta tatou Tama kotahi, a to tatou Ariki, i riro mai i te Wairua Tapu, i whanau mai i te wahine a Meri, i whanau a Ponotio Pirato, i ripekatia, i mate, i tanumia, i heke mai i te reinga o te mate, i ara mai i te hunga mate i te toru o nga ra. ka kake ki te rangi, ka noho ki te taha matau o te Atua te Matua; ka haere atu ia ki te whakawa i te hunga ora, i te hunga mate. Te ti'aturi nei au i te Varua Mo'a, te Ekalesia kerisetiano mo'a, te taato'araa o te feia mo'a, te faaoreraa hara, te ti'a-faahou-raa o te feia pohe, e te ora mure ore. Amene.


Te whakamāramatanga o te kotahitanga o te Atua me te ira tangata i roto i te tangata o te Karaiti
(Kaunihera o Chalcedon, 451 AD)

Na, i te whai i ta nga matua tapu, ka kotahi tonu ta matou whakaako ki te whakaae ki to tatou Ariki, ki a Ihu Karaiti, he Tama kotahi; ko ia ano te tino tika i roto i te atuatanga, kotahi ano te tino tika i roto i te tangata, ko ia ano te Atua me te tangata pono o te wairua me te tinana whai whakaaro, me te Matua (homooúsion) o te Atuatanga me te rite ki a tatou i runga i te ahua o te tangata, rite tonu. ki a tatou i nga mea katoa, haunga ia te hara. I whanau i mua i nga wa i waho o te Matua i runga i te Atua, engari i te mutunga o nga wa, he rite tonu, mo tatou, mo to tatou whakaoranga mai i a Meri, te Wahine me te Whaea o te Atua (theotokos), i whanau ia, kotahi ano, ko te Karaiti, tama, tangata whenua, e mohiotia ana i roto i nga ahuatanga e rua kaore i uru, kaore i rereke, kaore i wehewehea, kaore i wehewehea. Na roto i te na reiraraa, e ore roa te huru rau o te mau natura e faaorehia no te tahoêraa; engari, ka mau tonu te ahuatanga o ia ahua e rua, ka whakakotahi ki te hanga tangata me te hypostasis. Ehara i te mea kua wehewehea, kua wehewehea kia rua, engari he Tama kotahi, he tangata whenua, ko te Atua, ko Logo, ko te Ariki, ko Ihu Karaiti; a homai ana ki a matou te tohu matua [Creed of Nicaea]. (I whakahuahia mai i nga karakia o mua me o naianei, he mea whakatika na Betz / Browning / Janowski / Jüngel, Tübingen 1999)

 


pdfTuhinga o mua o te Karakia Karaitiana