He aha te kawenata hou?

025 wkg bs te kawenata hou

I roto i tona ahua taketake, ka whakahaerehia e te kawenata te hononga tahi i waenganui i te Atua me te tangata i te ahua o te kawenata me te whakaaetanga noa e whakahaere ana i te whanaungatanga i waenga i te tokorua, neke atu ranei. Ua mana te faufaa apî no te mea ua pohe o Iesu te taata faataehia. Ko te mohio ki tenei he mea nui mo te whakapono no te mea ko te houhanga rongo kua riro mai i a tatou ka taea anake na roto i "Tona toto i runga i te ripeka," te toto o te Kawenata Hou, te toto o Ihu to tatou Ariki (Kolosa. 1,20).

Na wai te whakaaro?

He mea nui kia mohio ko te Kawenata Hou ko te whakaaro o te Atua, ehara i te mea na te tangata. I to te Mesia haamauraa i te Amuraa maa a te Fatu, ua parau te Mesia i ta ’na mau pǐpǐ e: “O to ’u ïa toto no te faufaa apî.” ( Mareko 1 Kor.4,24; Matiu 26,28). O te toto teie no te faufaa mure ore ra » (Hebera 13,20).

Ko nga poropiti o te kawenata tawhito i tohu i te taenga mai o tenei kawenata. Te faataa ra o Isaia i te mau parau a te Atua “i tei vahavahahia e te taata, e tei riaria e te mau Etene, i te tavini i raro a‘e i te haavîraa... ua tiai au ia oe, e ua faariro hoi au ia oe ei faufaa na te mau taata” (Isaia 4.9,7-8; hi‘o atoa Isaia 42,6). He korero marama tenei mo te Karaiti, a Ihu Karaiti. Ua tohu atoa te Atua na roto i te arai o Isaia e: “E horoa ’tu vau i te utua ia ratou ma te haapao maitai, e e faaau vau i te faufaa mure ore e ratou.” (Isaia 61,8).

Ua parau atoa Ieremia no nia i te reira: “Te fatata maira te tau, te na reira maira Iehova, e faaau ai au i te hoê faufaa apî,” “e ere hoi mai te faufaa ta ’u i faaau i to ratou ra mau metua i to ’u tapearaa i to ratou rima e aratai ia ratou i rapae. o te fenua o Aiphiti » (Ieremia 31,31-32). Ua faahiti-faahou-hia te reira “te faufaa mure ore” (Ieremia 32,40).

Te haapapu ra o Ezekiela i te huru faaauraa o teie faufaa. I roto i te pene tuiroo o te Bibilia no nia i te mau “ivi mǎrô” te na ô ra oia e: “E te hinaaro nei au e faaau i te hoê faufaa hau ia ratou, e riro hoi ei faufaa mure ore ia ratou.” (Ezekiela 37,26). 

He aha te kawenata?

I roto i ona ahuatanga taketake, ko te kawenata he tohu i te whanaungatanga i waenga i te Atua me nga taangata, peera ano i te kawenata noa, i te kirimana ranei, i te whanaungatanga i waenga i nga taangata e rua neke atu ranei.

He mea ahurei tenei i roto i nga karakia na te mea i nga tikanga o mua, ko te tikanga karekau he hononga whai kiko o nga atua ki nga tane me nga wahine. Heremaia 32,38 e pa ana ki te ahua o tenei hononga kawenata: "Me waiho ratou hei iwi moku, a ko ahau hei Atua mo ratou".

I whakamahia nga Frets mo nga pakihi me nga whakawhitinga ture. I nga wa o te Kawana Tawhito, ko nga tikanga a Iharaira me nga taangata etene i uru ki te whakatuturutanga i nga kawenata a te tangata me te patunga toto, te tikanga iti ranei o te momo hei whakanui i te here me te mana tuatahi o te kirimana. I tenei ra ka kite tatou i tetahi tauira pumau o tenei tikanga ka huri pono nga taangata ki te whakaputa i ta ratau piripono ki te kawenata o te marena. I raro i te mana o to ratau hapori, i whakamahia e nga kaiwhakaari o te Paipera nga momo momo mahi hei kapi i a raatau hononga hononga ki te Atua.

"E maarama ana ko te whakaaro o te whanaungatanga o te kawenata kaore rawa i te tauhou ki nga Iharaira, no reira kaore he mea miharo i whakamahia e te Atua tenei momo hononga ki te whakaputa i tana hononga ki tana iwi" (Golding 2004: 75).

Ko te kawenata a te Atua i waenganui i a ia me nga taangata he rite ki nga whakaaetanga e mahia ana i roto i te hapori, engari kaore e rite te mana. Ko te kaupapa o te whiriwhiringa me te whakawhiti kei te ngaro i te Kawenata Hou. Hei taapiri, ko te Atua me te tangata ehara i te taangata rite. "Ko te kawenata atua he mea tino nui rawa atu ki tua atu o te ao taurangi" (Golding, 2004: 74).

Ko te nuinga o nga frets onamata he kounga tauutuutu. Hei tauira, ko te whanonga e hiahiatia ana ka utua ki nga manaakitanga, aha atu.Kei reira tetahi ahuatanga o te whakautu e whakaatuhia ana i runga i nga tikanga kua whakaae.

Ko tetahi momo kawenata he kawenata awhina. I roto i te reira, te horoa ra te hoê mana teitei a‘e, mai te hoê arii, i te farii maitai i to ’na mau taata. Ko tenei momo kawenata ka tino rite ki te kawenata hou. E horo'a te Atua i to'na aroha i te taata ma te here ore. Inaha, ua tupu te hau i tupu na roto i te toto o teie faufaa mure ore ma te ore te Atua i tuu i ta ’na mau ofatiraa i te taata (1. Koriniti 5,19). Kare he mahi, he whakaaro ranei mo te ripeneta, i mate a te Karaiti mo tatou (Roma 5,8). Ko te aroha noa i mua i te whanonga Karaitiana.

He aha era atu o nga kawenata o te Paipera?

Ko te nuinga o nga karaipiture Paipera e mohio ana e wha atu ano nga kawenata i tua atu i te Kawenata Hou. Ko nga kawenata enei a te Atua me Noa, Aperahama, Mohi me Rawiri.
I roto i ta ’na rata i te mau Kerisetiano e ere i te ati Iuda i Ephesia, ua faataa Paulo ia ratou e “e taata ěê ratou i rapaeau i te faufaa i parauhia maira”, i roto râ i te Mesia, ua riro ratou i teie nei “i te atea ê i mutaa ihora, i te toto o te Mesia ra” ( Epeha 2,12-13), ara, na roto i te toto o te Kawenata Hou, e taea ai te houhanga rongo mo nga tangata katoa.

Ko nga kawenata ki a Noa, Aperahama, me David kei roto katoa i nga kupu whakaari kaore he tikanga e tino tutuki ana i roto i a Ihu Karaiti.

“Ua tapea vau i te reira mai tei te anotau ia Noa ra, i to ’u tǎpǔraa e e ore te pape a Noa e huri faahou i nia i te fenua. No reira i oati ahau kare ahau e hiahia kia riri ki a koe, kia riria ranei koe. No te mea ka memeha haere nga maunga, ka hinga nga pukepuke, engari ko toku atawhai e kore e riro ia koe, e kore ano e taka te kawenata e mau nei toku rongo, e ai ta Ihowa, ta tou atawhai.” (Isaiah 5)4,9-10o).

Te faataa ra Paulo e o te Mesia te huaai [huaai] o Aberahama i fafauhia, e no reira te feia faaroo atoa e fatu ai‘a i te aroha ora (Galatia). 3,15-18). “No te Mesia outou, e tamarii outou na Aberahama, e feia tufaa i tei parauhia maira.” (Galatia 3,29). Te mau parau fafau no nia i te opu fetii o Davida (Ieremia 23,5; 33,20-21) tei itehia i roto ia Iesu, “te tumu e te huaai o Davida”, te Arii o te parau-tia ( Apokalupo 22,16).

Ko te Kawenata a Mohi, e mohiotia ana ko te Kawenata Tawhito, he herenga. Te huru o te mau haamaitairaa ia pee te mau ati Iseraela i te Ture a Mose tei haamauhia, i te tufaa iho â râ o te Fenua i tǎpǔhia, te orama ta te Mesia e faatupu i te pae varua: “E no reira oia i riro ai ei arai no te faufaa apî, na roto i ta ’na parau. ko te mate i haere mai hei utu mo nga pokanga ketanga i raro i te kawenata tuatahi, ka riro i te hunga i karangatia te kainga pumau i whakaaria mai ra » (Hebera. 9,15).

I nga wa o mua, kei roto ano i nga riu nga tohu e tohu ana i te whai waahi tonu o ia roopu e rua. Ko enei tohu e pa ana ki te Kawenata Hou. Ko te tohu o te kawenata ki a Noa me te hanganga, hei tauira, ko te aniwaniwa, he tohatoha marama. Ko te Karaiti te marama o te ao (John 8,12; 1,4-9o).

Ko te tohu mo Aperahama ko te kotinga (1. Mohi 17,10-11). Ua taaihia te reira i te mana‘o o te mau aivanaa no nia i te auraa tumu o te ta‘o Hebera berith, tei hurihia ei faufaa, te hoê parau no nia i te tâpûraa. Ko te kupu "tapahia he paihere" ka whakamahia tonu i etahi wa. Ua peritomehia Iesu, te huaai o Aberahama, ia au i teie peu ( Luka 2,21). Ua faataa Paulo e no te taata faaroo, e ere te peritomeraa i te pae tino, i te pae varua râ. I raro a‘e i te faufaa apî, “te peritomehia ra te aau, o tei ravehia na te varua e ere i ta te parau papai.” ( Roma 2,29; a hi‘o atoa Philipi 3,3).

Ko te hapati ano te tohu i hoatu mo te Kawenata a Mohi (2. Mohi 31,12-18). Ko te Karaiti te toenga o a tatou mahi katoa (Mat 11,28-30; Hiperu 4,10). Ko tenei okiokinga kei te heke mai me tenei ano: "Mehemea hoki na Hohua i arahi i a ratou ki te okiokinga, e kore te Atua e korero mo tetahi atu ra i muri iho. No reira te vai noa ra te faaearaa no te nunaa o te Atua » (Hebera 4,8-9o).

He tohu ano to te kawenata hou, ehara i te aniwaniwa, i te kotinga, i te hapati. “No reira na te Fatu iho e horoa mai i te tapao na outou: Inaha, ua hapu te hoê paretenia, e e fanau mai oia i te hoê tamaiti, e mairihia e ana i te i‘oa o Emanuela.” (Isaiah. 7,14). Ko te tohu tuatahi ko tatou te iwi o te Kawenata Hou a te Atua, i haere mai te Atua ki te noho i waenganui i a tatou i te ahua o tana Tama, ko Ihu Karaiti (Matthew. 1,21; Hone 1,14).

He kupu whakaari ano kei roto i te Kawenata Hou. “E inaha,” ta te Mesia ïa i parau, “e tuu atu vau i raro i nia ia outou i ta to ’u Metua i parau maira.” (Luka 24,49), e taua parau fafau ra o te horo‘a ïa a te Varua Maitai ( Ohipa 2,33; Karatia 3,14). Ua taatihia te feia faaroo i roto i te Faufaa Apî « e te Varua Maitai, o tei fafauhia mai, o tei riro ei tǎpǔ no to tatou tufaa » (Ephesia). 1,13-14). E ere te hoê Kerisetiano mau i te peritomeraa i te pae o te mau peu aore ra te tahi mau hopoia, na roto râ i te parahiraa o te Varua Maitai (Roma 8,9). Ko te whakaaro o te kawenata he whanui me te hohonu o te wheako e mohio ai te aroha noa o te Atua ki te tikanga, ki te ahua, ki te tohu, ki te whakataurite.

Ko ēhea o ngā fret e whai hua tonu ana?

Ko nga kawenata katoa i runga ake nei ka whakahiatohia ki te honore o te Kawana Hou Hou. I whakaatuhia e Paora tenei i tana whakataurite i te Whakaaetanga a Mohi, i kiia hoki ko te Kawenata Tawhito, me te Whakaaetanga Hou.
Te faataa ra o Paulo i te Faufaa a Mose mai “te toroa e hopoi mai i te pohe, e tei taraihia i roto i te ofai e te mau leta” (2. Koriniti 3,7; titiro hoki 2. Mohi 34,27-28), e te na ô ra e, noa ’tu e mea hanahana te reira i mutaa ihora, “aore roa e faaturaraa i te hanahana ia faaauhia i taua hanahana rahi ra,” te hoê tapao no te toroa a te Varua, oia hoi te Faufaa Apî (2. Koriniti 3,10). Ko te Karaiti “he nui ake te kororia i to Mohi.” (Hebera 3,3).

Ko te kupu Kariki mo te kawenata, diatheke, he tikanga hou ki tenei korerorero. Ka taapirihia te waahanga o te kirimana, he tohu whakamutunga tera. I roto i te Kawenata Tawhito, ko te kupu berith kaore i whakamahia i roto i taua tikanga.

Ko te kaituhi o te Reta ki nga Hiperu e whakamahi ana i tenei wehewehenga Kariki. Ko te Mosaic me te Kawenata Hou he rite tonu ki nga oati. Ko te Kawenata a Mohi te kawenata tuatahi ka whakakorea ina tuhia te tuarua. “No reira ka tangohia e ia te tuatahi hei whakamahi i te tuarua.” (Hebera 10,9). “Ahiri hoi te faufaa matamua i ore i faahapahia, e ore roa e imihia te hoê vahi no te tahi atu.” (Hebera. 8,7). “Kare te Kawenata Hou i rite ki te kawenata i whakaritea e ahau ki o ratou matua.” (Hebera 8,9).

No reira, ua riro te Mesia ei arai no te hoê “faufaa maitai a‘e i niuhia i nia i te mau parau fafau maitai a‘e.” (Hebera 8,6). Ka tuhia e te tangata he wira hou, ko nga wira o mua me ona tikanga me ona tikanga, ahakoa pehea te kororia, kua kore e herea, e kore e whai hua ki o ratou uri. "I tana kii:" he kawenata hou, "e ki ana ia kua tawhito te tuatahi. Area te mea i tahito ra e tei tahito ra, ua fatata ïa i te hopea » (Hebera 8,13). No reira, ko nga ahua o te tawhito e kore e taea te tono hei tikanga mo te whakauru ki te kawenata hou (Anderson 2007: 33).

Ko te tikanga: «No te mea kei te waahi he hiahia, me mate te tangata nana i whakaae. No te mea ka mana anake te wira i runga i te mate; kare ano i mana i te mea e ora ana ano te kaihanga.” (Hebera 9,16-17). Mo tenei, i mate a te Karaiti, a kua whakatapua tatou e te Wairua. “No te reira hinaaro, ua haamo‘ahia tatou hoê taime e a muri noa ’tu i te tusia o te tino o Iesu Mesia ra.” (Hebera. 10,10).

Aita to te oro‘a no te tusia i roto i te Faufaa a Mose, “e ore hoi e tia ia faaore i te hara i te toto puaatoro e te puaaniho.” (Hebera. 10,4), e ua faaorehia te faufaa matamua ia nehenehe oia e haamau i te piti (Hebera 10,9).

Ko te tangata nana i tuhi te Reta ki nga Hiperu i tino awangawanga kei te mohio ana kaipanui ki te tino tikanga o te whakaakoranga o te Kawenata Hou. Te haamana‘o ra anei outou i te huru o te faufaa tahito no nia i te feia tei patoi ia Mose? "Ki te takahi tetahi i te ture a Mohi, ka mate ia ma te kore e tohungia i nga kaiwhakaatu tokorua, tokotoru ranei." (Hebera. 10,28).

“I to outou mana‘oraa, eaha te utua rahi a‘e o te feia e taataahi i te Tamaiti a te Atua, e tei mana‘o i te toto o te faufaa, i haamo‘ahia ’i oia, e mea viivii, e o tei faaino i te varua o te aroha.” (Hebera. 10,29)?

kati

Ua mana te faufaa apî no te mea ua pohe o Iesu te taata opuahia. Ko te mohio ki tenei he mea nui mo te whakapono no te mea ko te houhanga rongo kua riro mai i a tatou ka taea anake na roto i "Tona toto i runga i te ripeka," te toto o te Kawenata Hou, te toto o Ihu to tatou Ariki (Kolosa. 1,20).

na James Henderson